Bevat jouw cosmetica stiekem dierlijke ingrediënten?

Primark verkoopt sinds kort een vegan make-up lijn in samenwerking met het Spaanse merk 3INA (spreek uit als mie-nah) en dat zette me aan het denken… waarom bestaan er eigenlijk specifieke vegan make-up merken?

Vegan cosmeticamerken schieten namelijk als paddestoelen uit de grond, maar wat onderscheid deze merken dan precies van andere merken? Is het niet vooral een trend om jezelf in deze tijd als vegan cosmeticamerk te positioneren? En zijn vegan cosmeticaproducten dan ook altijd dierproefvrij, en zijn dierproefvrije cosmetica dan ook altijd vegan? SO MANY QUESTIONS!


Ik ging voor jullie op onderzoek uit, en belandde al snel op Naoki.nl, een platform met inspirerende artikelen over een duurzame en diervriendelijke lifestyle. Volgens Sophie, de oprichter van Naoki.nl, is het één groot misverstand dat vegan cosmetica gelijk staat aan dierproefvrij, en vice versa.

“Dierproefvrije cosmetica staat niet garant voor diervriendelijke cosmetica. Wat ik hiermee bedoel? Dat een cosmetica merk 100% dierproefvrij kan zijn, maar alsnog dierlijke ingrediënten in hun producten kan gebruiken. Een dierproefvrij certificaat garandeert enkel dat er geen dierproeven zijn uitgevoerd op de producten en ingrediënten in de producten. Deze producten kunnen alsnog meerdere dierlijke bestandsdelen bevatten, ook uit dode dieren.”

Dit is toch vreemd? Dan koop je een product dat niet getest is op dieren, ‘YEAH, ik ben echt goed bezig!’ denk je dan, en dan bevat het bijvoorbeeld squaleen, een ingrediënt dat in sommige gevallen geoogst wordt uit de lever van een haai. Is er dus wel een haai doodgegaan voor jouw gezichtsolie. Dat voelt als een soort oplichterij, als je het mij vraagt.

Sophie schrijft;
“Vegan en dierproefvrije cosmetica worden nog weleens door elkaar gehaald. Dat is jammer, want dierproefvrij staat helaas niet garant voor vegan. Voor een dierproefvrij product kunnen alsnog dieren geleden hebben, dus om dierproefvrije cosmetica “diervriendelijk” te noemen is niet helemaal terecht.”

Daar ben ik het helemaal mee eens. Maar wat nog veel erger is, is dat je er met vegan cosmetica ook niet altijd BLIND vanuit kan gaan dat er geen dierenleed heeft plaatsgevonden. In de mailwisseling met Sophie schreef ze;

“Vegan cosmetica zou in principe dierproefvrij moeten zijn, maar ook dit is niet altijd het geval. Want er zijn nu veel merken die toch op dieren testen met “vegan” producten, omdat dit nu een trend is. Dus ik raad altijd aan om de “vegan” claims zelf te controleren en om te kijken of het merk niet alsnog op dieren test (zelf, of in China).”

Dat is toch verschrikkelijk? Ik ben geen vegan, ik ben zelfs geen vegetariër, en ik ben niet superstreng voor mezelf als het aankomt op dierproefvrije cosmetica. Maar dat betekent niet dat ik geen belang hecht aan dierproefvrije en vegan cosmetica. Ik ben juist blij dat er steeds meer cosmeticamerken die kant op gaan en ook steeds meer rekening houden met het milieu wat betreft hun verpakkingen. Wat ik zo jammer vind is dat het zo moeilijk wordt gemaakt voor de mensen die hier wél heel veel waarde aan hechten. Want kennelijk betekenen de keurmerken niet zo veel, moet je ALTIJD zelf nog nader onderzoek doen en kun je dus nergens blind vanuit gaan. Ik vind dat zorgelijk. Want JUIST de mensen die een verschil willen maken op deze wereld, zouden het makkelijker moeten krijgen wat betreft het maken van diervriendelijke en milieuvriendelijkere keuzes, nietwaar?

Goed, tot zo ver mijn pleidooi.

Of je nu wel of geen vegan bent, en of je nu wel of geen waarde hecht aan dierproefvrije cosmetica, ik denk dat IEDEREEN graag zou willen weten of ze niet toch stiekem dierlijke ingrediënten gebruiken tijdens hun skincare- of make-up routine. Blijkt jouw favoriete dagcrème ineens geplette luizen te bevatten, dan is het helemaal aan jou om te bedenken of je dit wilt blijven gebruiken of toch gaat switchen. Het gaat vooral om het bewustzijn. Dat je WEET wat je smeert. En waar je bijvoorbeeld op kunt letten als je nieuwe cosmetica aanschaft. Het leek me daarom handig om hieronder een lijstje te maken met de 9 meest voorkomende dierlijke ingrediënten in cosmetica.

1. Karmijn/Carmine


Dit is een rood pigment dat ontstaat door het pletten van vrouwelijke Cochinelleluizen (Dactylopius coccus). Het pigment heeft E-nummer E120 (het wordt namelijk ook veel in de voedselindustrie gebruikt), maar in cosmetica heeft de stof nummer CI 75470. Het komt erg vaak voor in lipproducten, maar soms wordt het ook in kleinere hoeveelheden gebruikt om crèmes of douchegels een mooi roze kleurtje te geven.

2. Lanoline


Lanoline is de officiële INCI naam, maar in de volksmond wordt het wolvet genoemd. Wolvet is het vet dat voorkomt in de wol van schapen. Qua werking is het vergelijkbaar met vaseline, maar het voordeel van lanoline is dat de meeste mensen er geen huidirritatie van krijgen, zelfs niet als je een zeer gevoelige huid hebt.

Er hoeven geen schapen gedood te worden om aan wolvet te komen, omdat het uit afgeschoren wol wordt gewonnen. De wol wordt gewassen en vervolgens wordt het water verdampt, zodat er wolvet overblijft. Dit wordt goed gereinigd zodat het geschikt is voor de cosmetische industrie. Ook al worden er geen schapen gedood, ik wil wel graag vermelden dat de wolindustrie niet bepaald diervriendelijk is. Schaapjes worden vaak zeer hardhandig geschoren (geslagen, geschopt, op de grond gedrukt) en dat is niet alleen een traumatische ervaring, ten gevolge van het scheren kunnen schapen zelfs overlijden. Bijvoorbeeld door de kou (omdat ze te vroeg worden geschoren) of door infecties (ontstaan door wonden van het ruwe scheren). En dan heb ik het nog niet eens over mulesing.

Als je dit nu leest en denkt ‘nou Sereen, schapen moeten toch sowieso geschoren worden, hoe erg kan het zijn?’ lees dan even dit artikel. Nogmaals, ik probeer niemand een slecht gevoel te geven, het gaat me er vooral om dat je weet wat er speelt. Wat je ermee doet moet je zelf weten. Voor mij heeft het in elk geval mijn ogen geopend en ik zal niet snel meer een wollen trui kopen zonder vooraf research te doen.

3. Bijenwas en honing


Bijenwas komt vaak voor in lippenbalsems en zalven, maar ook in skincare voor de extreem droge huid. Honing wordt meestal ingezet vanwege haar anti-oxidante en antibacteriële werking. Ook ingrediënten als propolis en royal jelly heb ik wel eens voorbij zien komen in skincare producten. De gehele Abeille Royale-lijn van Guerlain bijvoorbeeld bevat royal jelly als hoofdingrediënt.

Al deze ingrediënten worden gemaakt door bijen en hoewel ik altijd dacht dat de bijenindustrie heel vredig was (mijn neef is namelijk imker en zorgt supergoed voor zijn bijtjes) geldt dat eigenlijk alleen voor de kleinschalige imker. Wanneer er honing en bijenwas op grote schaal moet worden geproduceerd (dus voor cosmetische doeleinden of de voedselindustrie) is het niet ongewoon dat er bijen sterven of dat hun poten of vleugels sneuvelen omdat er hardhandig met de raten wordt omgegaan.

4. Squaleen/Squalaan


Squaleen komt van nature voor in onze huid, maar naarmate we ouder worden neemt het percentage squaleen in onze huid af en beginnen we de eerste tekenen van huidveroudering te merken. Gelukkig kunnen we squaleen uit de natuur halen en via huidverzorging terug in onze huid stoppen. Squaleen heeft een herstellende en huidverbeterende werking en wordt met name gebruikt in anti-ageing skincare.

In Azië is men al heel lang op de hoogte van de goede werking van squaleen, waar het wordt gewonnen uit haaienleverolie. Deze squaleen is dus dierlijk. Gelukkig kan squaleen ook gewonnen worden uit suikerriet of olijven. Alle vormen van squaleen worden gehydrogeneerd waarna het squalaan wordt genoemd, een veel stabielere vorm geschikt voor skincare.

De meeste cosmeticamerken gebruiken plantaardige squalaan en vermelden er dan ook specifiek bij dat ze plantaardige squalaan gebruiken. Als het er niet specifiek bij staat vermeld betekent het niet automatisch dat het een dierlijke oorsprong heeft, maar navragen kan geen kwaad als je zeker wilt weten waar de squalaan vandaan komt.

5. Collageen


Collageen stimuleert celvernieuwing en zorgt voor een goede elasticiteit van onze huid. Net zoals squaleen is collageen een stofje (een eiwit) dat van nature voorkomt in onze huid, en dat afneemt naarmate we ouder worden. Hierdoor begin je ook de eerste tekenen van huidveroudering te zien. De meeste anti-ageing skincareproducten bevaten zogeheten precursors van collageen, oftewel stofjes die onze natuurlijke collageenproductie stimuleren. Of het bevat andere ingrediënten die bijdragen aan de vorming van collageen in onze huid zelf.

Nu zijn er echter ook skincare producten en beautydrankjes die pure collageen in hun producten stoppen. Deze vorm van collageen is in bijna ALLE gevallen van dierlijke oorsprong. Het is nooit wetenschappelijk aangetoond dat pure collageen iets doet voor onze eigen collageenproductie, aangezien het niet tot de diepere huidlagen kan doordringen. Collageen heeft wel een tijdelijk plumping effect door water te binden in de huid, waardoor de huid er na het aanbrengen inderdaad steviger, gehydrateerder en gezonder uit zal zien. Op de langere termijn doet toegevoegde collageen in skincare echter niets voor je.

Nu kan collageen ook geïnjecteerd worden als filler. Merken als Zyderm en Zyplast gebruiken collageen afkomstig uit de huid van een koe, maar tegenwoordig is er ook een menselijke (!) variant op de markt genaamd Cosmoderm. Deze collageen bestaat uit gezuiverd menselijk collageen.

6. Retinol


Ook retinol, of vitamine A, is zo’n ingrediënt dat je bijna overal tegenkomt – vooral in anti-ageing skincare – en dat helaas in bijna alle gevallen een dierlijke oorsprong heeft.

Wisten jullie dit? Ik namelijk niet. En ik schrik ervan. Ik ben serieus nog nooit ergens op een site (zoals een webshop van een skincare brand met retinol) tegengekomen dat retinol een dierlijk ingrediënt is. Het lijkt wel alsof merken het expres verzwijgen? Hoe dan ook, goed om in je achterhoofd te houden en zeker als je graag vegan producten gebruikt.

7. Gelatine


Gelatine ontstaat door botten, kraakbeen, huid en soms ook hersenen van dieren te koken. Het wordt in allerlei soorten cosmetica gebruikt, maar voornamelijk in smeerbare producten zoals crèmes en lotions. Het komt tegenwoordig ook veel voor in peel-off masks of neusstrips. Er is ook plantaardige gelatine, dus als dat niet specifiek wordt aangegeven bestaat er een kans dat het om dierlijke gelatine gaat.

8. Reuzel


In het Engels wordt dit tallow genoemd, en hoewel dit ingrediënt nog weinig wordt toegepast kom je het nog wel eens tegen in de (handgemaakte) zeepindustrie. Mocht je bijvoorbeeld handgemaakte zeep via Etsy willen kopen, check dan zeker of de maker reuzel/tallow heeft gebruikt.

Reuzel is een ander woord voor dierlijk vet, voornamelijk afkomstig van de varkensbuik. In alle eerlijkheid is het een perfect (én goedkoop) ingrediënt om een heerlijk schuimend zeepje mee te maken, maar mijn moeder en ik hebben het nooit gebruikt in onze The Secret Garden tijd. Er zijn namelijk zoveel andere plantaardige oliën en vetten waarmee je ook goede zeep kunt maken.

9. Zijdepoeder of -eiwit

Ik kom het vaak tegen in shampoo’s en conditioners: silk protein, silk peptide of silk powder. Veel mensen beseffen niet dat zijde een dierlijk product is. Zijde ontstaat namelijk uit de cocon van een zijderups (het is eigenlijk meer een mot). De coconnen worden verwerkt op het moment dat het larfje er nog in zit, door ze in kokend water te gooien. De larven gaan dood voordat ze kunnen ontpoppen en zullen dus nooit transformeren in een mooie mot.

Nogmaals, ik probeer niemand een slecht gevoel te geven. Dit artikel is puur informatief bedoeld, zonder te oordelen. Ik hoop dat jullie het interessant vonden om te lezen welke veel voorkomende cosmetica ingrediënten een dierlijke oorsprong (kunnen) hebben. Van bepaalde ingrediënten wist ik het al, maar ik had bijvoorbeeld geen idee dat retinol ook een dierlijke afkomst heeft en dat de wolindustrie zo dieronvriendelijk is voor de schaapjes en lammetjes. Het brak mijn hart, om eerlijk te zijn. Voor mij was dit artikel dus zeker een eye opener qua research vooraf.

Als je skincare en make-up koopt, vind je het dan belangrijk dat de producten dierproefvrij en/of vegan zijn? Waarom wel/niet?

Until next time,
Serena Verbon

Volg:

29 Reacties

  1. 27 mei 2019 / maandag, 27 mei 2019

    Oh my, zo veel dingen om op te letten! Fantastisch dat je hier een artikel aan wijdt! Ga nu nog beter etiketten lezen.

  2. Meryem
    25 mei 2019 / zaterdag, 25 mei 2019

    goede artikel Serena
    ik wis het niet van de retinol, of vitamine A of reuzel. maar gelukkig nu wel ga er echt op letten.

  3. 24 mei 2019 / vrijdag, 24 mei 2019

    Ja dit vind ik zeker belangrijk, daarom ben ik zelf begonnen met het maken én verkopen van vegan cosmetica.

  4. Vivianne
    24 mei 2019 / vrijdag, 24 mei 2019

    Idd goed dat je hier aandacht aan besteedt, al is het maar om bewustwording te creëren, dan kan iedereen alsnog zijn eigen keuze maken. Maar ik denk dat heel veel mensen gewoon onbewust onwetend zijn. Top dus.
    Ik vind zelf het Duitse merk highdroxy erg fijn, wel wat duurder, maar vaak met goede aanbiedingen. Misschien een keer iets voor een review? Hun squalane is bijv echt plantaardig en ze zetten ook op de website de herkomst van alle ingrediënten. Nope, geen aandelen en ik verkoop het ook niet, ik ben gewoon een bewuste gebruiker van wat ik op mijn huid wil smeren.

  5. Louise
    24 mei 2019 / vrijdag, 24 mei 2019

    Fijn artikel! Bedankt :)

  6. Carina
    23 mei 2019 / donderdag, 23 mei 2019

    Fijn dat je hier aandacht aan besteedt! Qua voeding is het vrij makkelijk tegenwoordig om vegan te eten, maar met de rest is het nog een uitdaging. Ik weet al langer hoe sommige dingen geproduceerd worden, en ben stappen aan het zetten om zo duurzaam en vegan mogelijk te gaan leven. Eerst echter nog mijn stash opmaken en een hoop kleding/ schoenen opdragen. Qua nieuwe kleding, mits ik echt wat nodig heb, let ik er ook altijd op dat het eerlijk geproduceerd is. Ik betaal liever meer voor een kledingstuk en koop dan minder, dan dat ik de makers ervan de rekening betalen. Na het zien van The True Cost, wil ik dat écht niet meer. En het is verbazingwekkend hoe weinig je eigenlijk écht nodig hebt, minder winkelen scheelt me een hoop tijd en geld die ik dan liever steek in zelfontwikkeling!

  7. Renske
    22 mei 2019 / woensdag, 22 mei 2019

    Zoals beloofd…! :)

    We DO NOT use animal derived materials as ingredients in the following products:
    MOISTUR SURGE FACE SPRA 125ML
    MOISTURE SURGE INTENSE 30ML
    MOISTURE SURGE 72H AUTO-REP HYDRATOR 30ML
    MOISTURE SURGE OVERNIGHT MASK 100ML
    DRMTCLY DIFT JELLY 115ML
    ID DD OIL CONTROL GEL 115ML
    CRTRDG CNTR FATIGUE 10ML
    CRTLINES & WRINKLES 10ML
    PEP-START HYDRORUSH MOIS 50ML
    PEP START EYE CREAM 15ML
    SMART TREATMENT OIL 30ML

    We DO use animal derived materials as ingredients in the following products:
    MOISTUR SURGE HYDRA SUPER CONCENTRA 48ML
    MOISTUR SURGE 72-HOUR AUTO HYDRATOR 50ML
    MOISTUR SURGE EYE 96HR HYDROFLR CNC 15ML
    SCULPTING NIGHT CREAM 50ML
    SMART SPF CUST REPAIR DC 30ML
    SMART NIGHT CUST REP DC 50ML
    SPF DD MOIST 1/2 50ML
    FRESH PRESSED 7 DAY SYSTEM VIT C
    SELF-HEATING BLKHD EXTR 20ML
    CLNIC CLEAR GEL 30ML

    We DO use animal related materials as ingredients in the following product:
    MOISTURE SURGE INTENSE 50ML (waarom de 30 ml niet en de 50 ml wel???)
    DK CIR CORRECTOR 10ML
    RVTLZG INSTANT FACIAL 75ML
    PEP START HYDROBLUR MOIS 30ML
    ID DDML+ 115ML

    Animal related materials = bijproducten van dieren zoals bijenwas, honing, zijde, etc.
    Derived materials = echte dierlijke producten die afkomstig zijn van een (dood) dier zoals vet, cellen, bloed, etc etc)

    Ik heb deze lijst zelf opgevraagd bij Clinique, dus als hun mij verkeerde info hebben gegeven, geef ik jullie ook deze verkeerde info ;) Dus mocht je er 1000000% zeker van willen zijn, je kunt de klantenservice mailen of er dierlijke ingredienten worden gebruikt in een product dat je interesse heeft. Hun sturen het dan door naar hun lab en je krijgt dan vanzelf een terugkoppeling 

  8. Renu
    22 mei 2019 / woensdag, 22 mei 2019

    Super informatief en interessant artikel! Nu ben ik extra benieuwd naar de review van de primark vegan line!

  9. Irina
    22 mei 2019 / woensdag, 22 mei 2019

    Hoi Serena wat een top artikel ik hou van dit soort informatie! Ik zie je soms vragen of er nog dingen zijn die we voorbij willen zien komen en ik ben zelf onwijs zoekend naar een goed en betaalbare oogcreme. Ik vroeg mij af of jij tips hebt of welke jij zelf misschien ondertussen gebruikt.

    Liefs!

  10. 22 mei 2019 / woensdag, 22 mei 2019

    Hee Serena, wat een interessant artikel om te lezen! Ik sluit me helemaal bij je aan, het is soms zo ontzettend lastig om erachter te komen of er dierenleed bij de productie van een product heeft plaatsgevonden. Dan denk ik ooh chill, het is dierproefvrij, blijkt dat het niet vegan is of andersom! Van een aantal ingrediënten wist ik ook echt niet dat het dierlijk was; een goede reden om daar nog strakker op te letten, omdat ik zelf vegan eet en ook probeer vegan te leven. Ik ben wel echt heel blij dat er steeds meer informatie verkrijgbaar is over waar dierlijke ingrediënten in zitten en dat steeds meer merken hier op letten!

  11. 22 mei 2019 / woensdag, 22 mei 2019

    Wat een goed artikel Serena! Heel uitgebreid en fijn dat je aandacht aan deze dierlijke ingrediënten besteedt. Toen ik begon met mijn blog (in 2011) was het nog vrij lastig om dierproefvrije + vegan producten te vinden, maar ik merk dat het de laatste jaren steeds populairder wordt en dat is fijn. Artikelen zoals dit helpen hier enorm bij, want het maakt mensen bewuster van wat ze kopen. En gelukkig kan iedereen nu in zo ongeveer elke winkel, of dat nu Kruidvat of Douglas is, dierproefvrije en vegan producten vinden. Mooie progressie :) Liefs, Sophie

  12. Lisa
    22 mei 2019 / woensdag, 22 mei 2019

    Super artikel! Fijn dat je er aandacht aan geeft, en je details per stofje zijn ook mooi uitgewerkt. Ik had Naoki.nl ook al gevonden.

  13. Kelly
    21 mei 2019 / dinsdag, 21 mei 2019

    Super artikel Serena!
    Ik wordt hier als trouwe meelezer en vegan heel blij van 😊

  14. Renske
    21 mei 2019 / dinsdag, 21 mei 2019

    Super artikel Serena. Nav ons mailcontact heb ik een lijstje bij Clinique opgevraagd bij een chemist (dus nee, je krijgt het niet zomaar van hun zelf of makkelijk te lezen op de verpakking) en zal hem morgen hier posten. Ik zelf wil geen verzorging meer kopen waar dierlijke ingredienten inzitten. Gewoon, niet omdat ik vegan ben, maar wil het gewoon niet op mijn gezicht smeren.

  15. Camee
    21 mei 2019 / dinsdag, 21 mei 2019

    Hoi Serena,

    Heel informatief artikel! Ik wil wel graag weten hoe het zit met vegan bedrijven die niet dierproefvrij zijn. Ik dacht dat het volgens de Europese wetgeving verboden is om cosmetica op dieren te testen. Of wordt hier mee bedoelt producten die buiten de EU gefabriceerd worden en hier verkocht?

    Groetjes
    Camee

    • Serena
      Auteur
      21 mei 2019 / dinsdag, 21 mei 2019

      hi Camee,
      inderdaad, vegan cosmetica geproduceerd buiten de EU altijd zelf nog even checken, dus!

  16. Arnie
    21 mei 2019 / dinsdag, 21 mei 2019

    Topartikel!!! Zeer informatief, zelfs voor mij als doorgewinterde vegan!

  17. 21 mei 2019 / dinsdag, 21 mei 2019

    Jeetje, wordt even met mijn neus op de feiten gedrukt! Ik ben blij dat je dit onder de aandacht brengt, want van veel ingrediënten weet ik helemaal de afkomst niet! Als ik weer iets koop denk ik er toch wel 2x over na!

  18. alina
    21 mei 2019 / dinsdag, 21 mei 2019

    Super interessant (en schokkend) artiekel!!

  19. Ier
    21 mei 2019 / dinsdag, 21 mei 2019

    Kun je nog wat meer vertellen over het dierlijke aspect van retinol? Hoe wordt dit gewonnen?

    • Serena
      Auteur
      21 mei 2019 / dinsdag, 21 mei 2019

      Het wordt meestal gewonnen uit vissenleverolie (zoals haaienlever olie), net zoals bij squaleen dus. Of uit eigeel.

      Er bestaat trouwens wel een vegan versie van retinol, die wordt gewonnen uit worteltjes. Dus als je per se retinol wilt gebruiken, maar ook graag vegan producten, is dat zeker mogelijk.

      Of je gaat voor de synthetische versie.

  20. 21 mei 2019 / dinsdag, 21 mei 2019

    Nooit meer een peel-off masker!

    • Serena
      Auteur
      21 mei 2019 / dinsdag, 21 mei 2019

      Het zit lang niet in alle peel-off maskers, hoor! Als je de ingrediëntenlijst afspeurt op ‘gelatin’ weet je het zeker.

  21. Rowan Chanel
    21 mei 2019 / dinsdag, 21 mei 2019

    Wauw. Bedankt voor je artikel.. Ik dacht ook dat ik er met mijn neus bovenop zat maar ik ga toch maar weer mn beauty stash etc checken op alles! Hier word ik namelijk heel verdrietig van.

  22. 21 mei 2019 / dinsdag, 21 mei 2019

    Proefdiervrij is voor mij al een aantal jaar essentieel. Veganistisch in de mate van het mogelijke ook, al vind ik bv. biologische honing en wolvet minder ‘erg’ dan bijvoorbeeld karmijn. Waarom wel/niet lijkt me vanzelfsprekend, ik ben tegen dierenleed en probeer mijn aandeel daarin te minimaliseren.

    • Serena
      Auteur
      21 mei 2019 / dinsdag, 21 mei 2019

      Vanaf nu koop ik ook alleen nog maar de honing van mijn neef of van een andere kleinschalige imker, en wol wil ik alleen kopen als ik zeker weet dat het op een humane manier is afgeschoren <3 Retinol wil ik wel blijven gebruiken. En ik ben ook blij dat de producten van Gisou honing bevatten van de bijenhouderij van haar vader. Waar je de grens trekt, verschilt natuurlijk per persoon. Als we elkaar maar in onze waarde laten hierin.

      • 21 mei 2019 / dinsdag, 21 mei 2019

        Uiteraard, Serena. 🙂 Ik heb het over mijn persoonlijke mening – vandaar de ‘ik’ en ‘mijn’ in mijn laatste zin. Ik ben de laatste die mensen zal veroordelen; iedereen maakt zijn of haar eigen keuzes, maar ik vind het wél belangrijk dat die keuzes op basis van de juiste informatie gebeuren. Goed dat jij hier, met jouw grote bereik, aandacht aan besteedt!

        • Serena
          Auteur
          21 mei 2019 / dinsdag, 21 mei 2019

          Dat weet ik hoor, Jessica! <3
          Ik lees natuurlijk al langer je comments dus ik weet waar je voor staat en ik heb ook gemerkt dat je mij (of iemand anders) nooit hebt veroordeelt op de keuzes die wij maken. En daar heb ik alleen maar respect voor, want ik kan me ook voorstellen dat het af en toe frustreert.

      • Nicky
        24 mei 2019 / vrijdag, 24 mei 2019

        Plaatselijke honing is trouwens ook veel gezonder, wist je dat? Doordat de bijen plaatselijke bloemen gebruiken, zitten er antistoffen in waardoor je meer weerstand opbouwt bij hooikoorts bijvoorbeeld. Ik gebruik sinds een jaartje honing van een dierenarts die een dorp verder zit en imker is in bijberoep (haha, bij-beroep…) en vind het ook véél lekkerder dan de massaproductie honing uit de winkel.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *